TÁI HIỆN RÙNG VẦU Ở XÃ ĐƯỜNG ÂM (HUYỆN BẮC MÊ)

Vầu là cây lâm nghiệp ngoài gỗ, có khả năng chịu được nắng mưa, có bộ rễ rất dài đan với nhau thành mạng, góp phần chống sạt lở đất. Vầu là loại cây chịu bóng, ưa ẩm, mọc tốt dưới tán rừng thứ sinh và mọc hỗn loài với các loại cây lá rộng trong rừng mới phục hồi sau khi làm nương rẫy. Ngoài việc lấy măng hàng năm, vầu cho thu hoạch nhanh khi cây được 3-4 tuổi, tạo được rừng vầu sẽ có nguồn thu nhập bền vững.
Rừng vầu của thôn Độc Lập, xã Đường Âm, huyện Bắc Mê
Từ năm 1984 trở về trước, tại khu vực dốc 700 (Bản Túm – Yên Cường đến ngã ba Đường Âm, Đường Hồng ngày nay), vầu mọc san sát thành từng vạt rừng lớn xen lẫn các khu rừng cây nguyên sinh. Thấy được giá trị của cây vầu, bà con người Dao thôn Độc Lập xã Đường Âm đã chăm sóc bảo vệ trên 2 ha rừng vầu tái sinh sau khi làm nương rẫy, kết quả là đã tạo nên khu rừng vầu không thua kém những khu rừng vầu cách đây hơn 30 năm.

Cuối tháng 6 vừa qua, trên đường đưa đoàn chúng tôi đi giám sát việc thực hiện các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về công tác di dời các hộ dân ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở, nhằm ổn định cuộc sống ở thôn Thôm Quang; các đồng chí lãnh đạo xã Đường Âm đã giới thiệu với chúng tôi về mô hình tái tạo rừng vầu của thôn Độc Lập và cho biết: Thôn Độc Lập chỉ có mấy chục hộ nhưng 100% là người Dao, sơ tán từ các xã biên giới của huyện Vị Xuyên về. Khu rừng này trước đây trồng lúa nương, ngô và trồng sắn, sau 3 năm để hoang hoá, bà con định quay lại sản xuất nhưng cây vầu đã mọc khá nhiều, đồng thời thấy được giá trị cây vầu nên cả thôn nhất trí để khu này làm khu rừng chung, cùng bảo vệ và khai thác.

Thôn đã xây dựng quy ước bảo vệ, khai thác sử dụng với các nội dung: mùa măng luân phiên mỗi hộ trông coi 01 ngày đêm, bắt được người trộm măng thì phạt với giá cao gấp 3 lần giá măng bán tại chợ; mỗi năm chỉ được khai thác cây già khoảng 4-5 tuổi vào những tháng cuối năm và những ngày cuối tháng âm lịch để tránh mọt; giá bán cho các hộ trong thôn làm nhà là 10.000đ/cây; bán cho các hộ ngoài thôn hoặc doanh nghiệp thì cao hơn, có thể gấp đôi; tiền thu được đưa vào quỹ thôn sử dụng chung... và hàng năm, thôn đều có thu nhập từ khu rừng vầu này. Ngắm rừng vầu của thôn, cây rất to, cao vút, mọc san sát đến nỗi trâu không thể vào được, dưới tán lá rất quang đãng sạch sẽ, mọi người đều ngưỡng mộ trước cái đẹp riêng có của nó; đồng thời cũng rất cảm phục người dân nơi đây đã tái tạo được một khu rừng vầu, để cho mọi người nhớ lại những vạt rừng vầu đã biến mất từ lâu./. 

Tác giả: Đinh Minh Tung