Một số giải pháp nâng cao hiệu quả về phòng, chống xâm hại trên địa bàn tỉnh Hà Giang

Trong những năm qua, tình hình phạm xâm hại trẻ em (XHTE) trên địa bàn tỉnh Hà Giang ngày càng có xu hướng gia tăng, nhất là tình hình xâm hại tình dục trẻ em đang ngày càng trở nên phức tạp trước nhiều vụ việc. Xâm hại trẻ em xảy ra ở mọi lúc, mọi nơi, đối tượng thực hiện hành vi thường là người có quan hệ khá gần gũi với trẻ em. Việc xâm hại đã gây hậu quả cho trẻ ở các mức độ khác nhau, nhất là gây tổn thương trong suốt quãng đời còn lại của trẻ.
Toàn cảnh buổi giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống xâm hại trẻ em trên địa bàn tỉnh
Tính đến tháng 6/2019, trên địa bàn tỉnh Hà Giang có tổng số 308.525 trẻ em (trẻ em nam: 161.395 trẻ, trẻ em nữ: 147.130  trẻ). Tổng số vụ xâm hại trẻ em trong giai đoạn 2011-2019 đã được phát hiện là 198 vụ, số trẻ em (TE) bị xâm hại là 204 em (trong đó: Nữ: 186; nam: 18). Trong đó, các hành vi XHTE chủ yếu là xâm hại tình dục (133 vụ/198 vụ = 67% với 133 trẻ bị xâm hại), tiếp đến là các vụ việc mua bán TE (35/198 vụ = 18% với 40 em là nạn nhân) và hành vi bạo lực TE (19/198 vụ = 10%, với 24 em bị xâm hại), hành vi xâm hại khác (05/198 vụ = 2,3% với 05 em bị xâm hại), hành vi chiếm đoạt (04/198 vụ = 2% với 02 em bị xâm hại), hành vi bắt cóc TE (02/198 vụ = 1% với 02 em bị xâm hại). Tuy nhiên, con số này chưa hoàn toàn phản ánh thực tế do nhiều gia đình đã chọn cách im lặng và khả năng nhận thức của trẻ về vấn đề xâm hại.

Các đối tượng thực hiện hành vi XHTE gồm 236 đối tượng, trong đó đa số do quen biết nhau qua mạng xã hội, hàng xóm và các đối tượng khác (183 đối tượng) và cả các đối tượng XHTE là người ruột thịt, người thân thích (47 đối tượng), có các đối tượng là học sinh cùng trường (05 đối tượng), cá biệt có 01 đối tượng là người có trách nhiệm chăm sóc trẻ em. Hầu hết đối tượng thực hiện hành vi XHTE ở lứa tuổi là thanh niên, có trình độ học vấn thấp, ít hiểu biết pháp luật, không có nghề nghiệp ổn định, có lối sống buông thả, ăn chơi, đua đòi. Phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn. Chúng triệt để lợi dụng sự non nớt, thiếu kỹ năng sống, kỹ năng tự vệ của nạn nhân để tạo mối quan hệ thân quen rồi tìm kiếm cơ hội để lừa gạt, thực hiện các hành vi xâm hại. Đa số các vụ việc XHTE chủ yếu xảy ra ở địa bàn nông thôn, nhất là khu vực vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số nơi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, trình độ dân trí thấp (149 vụ/196 vụ = 76%); số vụ việc XHTE xảy ra ở khu vực nông thôn vùng thấp của tỉnh (42 vụ/196 vụ = 22%), số vụ XHTE xảy ra ở thành phố (05/196 vụ = 2%).  
Có thể nói, tình trạng xâm hại trẻ em hiện nay là hết sức phức tạp, có chiều hướng gia tăng. Do vậy, để nâng cao hiệu quả phòng, chống xâm hại trẻ em và hạn chế tình trạng trẻ em bị xâm hại, thiết nghĩ cần thực hiện một số giải pháp sau:

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục bằng các hình thức phù hợp, sáng tạo với từng đối tượng và địa bàn khác nhau về Luật TE, Nghị định 56/2017/NĐ-CP ngày 9/5/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều về Luật Trẻ em; các chính sách, pháp luật có liên quan đến trẻ em nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể, gia đình, cộng đồng xã hội trong công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, phòng, chống XHTE.

Tiếp tục triển khai thực hiện tốt Chỉ thị số 18/CT-TTg, ngày 16/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các giải pháp phòng, chống xâm hại, bạo lực trẻ em; Chương trình hành động vì TE Hà Giang giai đoạn 2013-2020, Chương trình bảo vệ TE Hà Giang 2016-2020. Tăng cường sự lãnh chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với công tác bảo vệ, chăm sóc TE, phòng, chống XHTE. Nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban chỉ đạo cấp tỉnh, Ban điều hành bảo vệ TE cấp huyện, Ban bảo vệ trẻ em cấp xã. Tăng cường sự phối hợp giữa các sở, ngành, đoàn thể trong công tác bảo vệ chăm sóc trẻ em, nhất là trong công tác phòng, chống XHTE.

Làm tốt công tác xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh cho trẻ em; triển khai thực hiện tốt Kế hoạch can thiệp, trợ giúp trẻ em bị xâm hại, bạo lực, bỏ rơi. Chủ động phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng trẻ em rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em có nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt, loại bỏ các nguy cơ gây tổn hại đến trẻ em. Trợ giúp phục hồi kịp thời cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, tạo cơ hội để trẻ em tái hòa nhập cộng đồng. Đánh giá và triển khai nhân rộng các mô hình phòng, chống XHTE một cách hiệu quả. Đổi mới đầu tư Chương trình kiên cố hóa trường, lớp học cho các tỉnh vùng cao, biên giới theo hướng đầu tư đồng bộ các công trình phụ trợ như nhà lưu trú, nhà vệ sinh, hệ thống cung cấp nước sạch...

Chú trọng đảm bảo công tác cán bộ cả về số lượng và chất lượng, đảm bảo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, đào tạo tập huấn nâng cao năng lực bảo vệ, chăm sóc trẻ em, phòng, chống XHTE cho đội ngũ cán bộ các cấp.

Tăng cường chỉ đạo điều tra, xử lý tội phạm xâm hại tình dục trẻ em kết hợp với công tác đấu tranh, phòng ngừa vi phạm pháp luật trong thanh thiếu niên, học sinh và vận động nhân dân tố giác kịp thời các hành vi xâm hại tình dục trẻ em. Tổ chức tốt các phiên tòa lưu động, phiên tòa giả định đối với các vụ án xâm hại tình dục trẻ em nhưng phải đảm bảo thuần phong mỹ tục và quy định của pháp luật.

Cấp ủy, chính quyền tỉnh quan tâm đầu tư bố trí nguồn lực thực hiện chính sách, pháp luật về trẻ em và kinh phí thực hiện các chương trình, đề án, kế hoạch bảo vệ trẻ em, phòng chống XHTE ở cả 3 cấp tỉnh, huyện, xã. Tăng cường vận động nguồn ngân sách trung ương hỗ trợ thực hiện các chương trình, đề án, kế hoạch đối với công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, phòng chống XHTE.

Tích cực xã hội hóa các hoạt động phòng chống XHTE, tập trung huy động nguồn lực từ các doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ thực hiện đầu tư các hạ tầng, trang thiết bị hoạt động học tập, sinh hoạt, vui chơi cho trẻ em. Thực hiện các chương trình bảo vệ trẻ em, ưu tiên các địa bàn khó khăn trong tỉnh. Phát huy có hiệu quả hoạt động của Quỹ bảo trợ trẻ em các cấp.
                                                                                            Ngọc Hà